Μια από αυτές τις βαρετές νύχτες του χειμώνα, ταξίδεψα με τη χρονομηχανή μου στο Λονδίνο του 2222. Βρήκα αυτή τη συσκευή που φοράνε όλοι εκεί πέρα και πήγα πίσω στο χρόνο στο 1722 σε ένα χωριουδάκι ονόματι Williamsburg στη Virginia των ΗΠΑ για να τους τη δείξω.
Φωτογράφισα την Elizabeth Miller, κόρη του πεταλωτή, να βλέπει εικόνες από το μέλλον, 500 χρόνια μπροστά από την εποχή της. Ονόμασα αυτή τη φωτογραφία, "Η χωριάτα".
Θέλησα με αυτό τον τρόπο να αποτυπώσω το σοκ που βίωσε η ανθρωπότητα την περίοδο 2024-2025 οπότε και εξαπλώθηκε η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητά μας. Έτσι και εμείς είδαμε ξαφνικά εικόνες από ένα μέλλον που δυσκολευόμαστε ακόμη και σήμερα να κατανοήσουμε πλήρως.
Δεν έχει υπάρξει πιο κοσμογονική αλλαγή στον πλανήτη μας από τότε που κατεβήκαμε από τα δέντρα. Σκεφτείτε λίγο προσεκτικά την παρακάτω αλληλουχία: φυτά > ζώα > άνθρωπος > μηχανές. Είναι η πρώτη φορά που κάποιος νοήμονας οργανισμός δεν περιέχεται σε βιολογικό σώμα.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά να λέω στις αρχές του 2024 στη μητέρα μου ότι θα βιώσει στα επόμενα 5 χρόνια της ζωής της, περισσότερες αλλαγές γύρω της από όσες βίωσε τα προηγούμενα 65 της χρόνια.
Και πράγματι μέσα στο 2025, ένα από τα πιο δύσκολα επαγγέλματα, αυτό του προγραμματιστή, το δικό μου δηλαδή, πέρασε εξ ολοκλήρου στις μηχανές.
Θα πρέπει να είναι κανείς τρελός για να γράψει 8 ώρες κώδικα ενώ πλέον το Claude Code παράγει το ίδιο και καλύτερο αποτέλεσμα σε μισή ωρίτσα. Είναι ένας καταπληκτικός προγραμματιστής που μπορείς να χρησιμοποιήσεις 24/7 με κόστος λιγότερο από 20€ το μήνα.
Θα πρέπει να είναι κανείς τρελός για να επισκεφτεί websites για να κάνει οποιαδήποτε έρευνα και να μπλέκει με αυτό το τσίρκο που είναι το internet εν έτει 2026. Κάθε website έχει άλλα χρώματα, άλλες γραμματοσειρές, άλλο layout. Χώρια τα δεκάδες cookie notifications, popups για να εγγραφούμε στα newsletters τους και δεν συμμαζεύεται. Τα chatbots προσφέρουν την ίδια πληροφορία σε ένα user interface που μπορείς να χρησιμοποιήσεις χωρίς να σε πιάσει πονοκέφαλος.
Και τι έρχεται αμέσως μετά από όλα αυτά; Προφανώς ο επόμενος στόχος είναι και τα υπόλοιπα επαγγέλματα "γραφείου" όπου κατά 95% απλά γίνεται διαχείριση πληροφορίας.
Γιατί να διαβάζει και να αναλύει νομοθεσίες ένας δικηγόρος για μια εβδομάδα, όταν ένα εξειδικευμένο σύστημα ΑΙ σύντομα θα παράγει το ίδιο αποτέλεσμα σε μισή ωρίτσα; Ακριβώς το ίδιο ισχύει και για όλα τα επαγγέλματα του οικονομικού κλάδου. Από απλούς λογιστές, μέχρι χρηματιστές και οικονομολόγους.
Πάντα θα πρέπει να υπάρχει ένας έμπειρος άνθρωπος στο τιμόνι αυτών των συστημάτων AI για να επιβλέπει, να διορθώνει, να κατευθύνει. Αυτό όμως δεν αλλάζει το γεγονός ότι το 95% του όγκου της σύγχρονης δουλειάς, απλά θα έχει εξαφανιστεί πολύ πιο σύντομα απ'όσο νομίζετε.
Πως θα διαχειριστεί η ανθρωπότητα ένα 2029 (ή έστω και ένα 2039) όπου το 50% και βάλε του πληθυσμού δεν θα έχει δουλειά; Ποιος θα νομοθετήσει για να αντιμετωπίσουν οι κοινωνίες μας αυτές τις κοσμογονικές προκλήσεις; Οι μισοί πολιτικοί μας αυτή τη στιγμή σίγουρα δεν ξέρουν να περιγράψουν τη διαφορά που έχει το email με το Facebook. Και είναι απόλυτα λογικό καθώς το ίδιο ισχύει και για αυτούς που τους ψηφίζουν.
Αλλά το πλέον τρομακτικό είναι αυτό που θα έρθει λίγο αργότερα όταν θα γίνει αναπόφευκτα και η αντικατάσταση των χειρωνακτικών επαγγελμάτων. Όποιος έχει δει τα τρομαχτικά video της Boston Dynamics, καταλαβαίνει πλήρως τι εννοώ.
Ποια εταιρία θα μπορέσει να συνεχίσει να πληρώνει 2.000€ το μήνα έναν άνθρωπο για κάτι που μια μηχανή θα μπορεί να κάνει σε 4 ώρες με το 1% του κόστους; Και ακόμη και να το κάνει (ή να εξαναγκαστεί να το κάνει) για ανθρωπιστικούς λόγους, πως θα καταφέρει να ανταγωνιστεί τις εταιρίες που θα περάσουν ταχύτατα σε 100% μηχανική εργασία;
Όλα τα πολιτικά μας συστήματα, οι ιδεολογίες μας, όλη μας η ανθρώπινη σκέψη έχει σαν πυρήνα τη διαχείριση των πόρων και της εργασίας. Τι θα κάνουμε όταν κανείς δεν θα πληρώνει πια τους ανθρώπους για να δουλεύουν; Τι θα κάνουμε όταν η αξία της εργασίας μας και κατά συνέπεια η αξία της ίδιας μας της ύπαρξης εκμηδενιστούν τελείως;
Ποιο κράτος θα δώσει έστω και αυτό τό "ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα" που συζητείται ευρέως; Που θα βρει την οικονομική δύναμη να το κάνει; Με ποια δύναμη θα μπορέσουμε εμείς οι αδύναμοι, δηλαδή τα κράτη των ανθρώπων, να υποχρεώσουμε πλήρως μηχανοποιημένες πανίσχυρες πολυεθνικές να μοιραστούν τον πλούτο τους μαζί μας; Και τι λόγο θα έχουν αυτές να το κάνουν; Προφανώς κανένα.
Όπως μας διδάσκει η ανθρώπινη ιστορία σε περιπτώσεις όπως την ανακάλυψη της Αμερικής από τους Ευρωπαίους, ο αδύναμος κάνει πάντα στην άκρη και παραδίδει εξ ολοκλήρου τον κόσμο του στον ισχυρό κατακτητή. Αν προβάλει αντίσταση, απλά διαγράφεται.
Καλή μας τύχη.
This post is also available in english: The end of labor.
